دانشكده الهيات و ادبيات عرب

پايان نامه :

جهت دريافت درجه كارشناسي ارشد M.A

رشته :

فلسفه و كلام اسلامي

عنوان :

روان‌شناسي دين

چكيده

روان‌شناسي دين ، بررسي مسئله دين است از جنبه دروني و فرديِ آن . اين گستره سعي مي كند با تحليل رواني انسان ( از طريق روان‌شناسي ) ، ريشة پيدايش دين و همين‌طور پيامدهاي اين گرايش را مورد مطالعه قرار دهد. در اين باب ، نظريه هاي موافق و مخالف بسياري ارائه شده است .

علل و انگيزه هاي بروز ديدگاه روان‌شناسانه دين ، سير تاريخي آن ، تئوري‌ها و نظريه هاي قابل توجه در اين زمينه ، همچنين پيامدهاي تبيين شخصي و رواني دين كه از مهم‌ترين آنها مي توان به پلوراليسم ديني اشاره كرد ، درفصل اول اين رساله مورد مداقه قرار گرفته است .

از مهم‌ترين و محوري ترين مسائل مورد بحث در روان‌شناسي دين ، مي‌توان از بحث ‘تجربه ديني’ نام برد كه به عنوان گوهر و اساس اين ديدگاه ،‌ مورد توجه و دقت نظر متفكرين ،‌ متألهان و همچنين روان‌شناسان قرار گرفته است . يكي از مهم‌ترين فرضيه هاي مورد بررسي در اين مبحث ، معرفت ‌زايي تجربيات ديني است و اينكه آيا تجربه ديني مي‌تواند از لحاظ معرفت‌شناسي ، عينيت داشته باشند ؟

بيان نظريات مختلف در مورد اين مسئله ، كه در فصل دوم به آنها اشاره شده ، تا حدودي اظهار نظر در مورد آن را آسان مي‌نمايد .

فهرست
چكيده
مقدمه ……… 1
فصل اول
رابطه روانشناسي و دين …… 11
تعريف دين  … 15
بررسي تئوريهاي روانشناسانة دين  ……… 21
ـ تئوري تحولي پياژه  …… 22
ـ تئوري اريكسون  ………. 25
ـ آلپورت   … 27
ـ يونگ   30
ـ هيوم  .. 35
ـ فرويد   42
علل گرايش به دين   … 47
پيامدهاي گرايش به دين  …………… 50
ـ جيمز… 51

تجربة‌ ديني  … 59
تعارض علم و دين ………… 60
كثرت‌گرايي ديني   ………… 68
فصل دوم
تعريف تجربة ديني ………… 76
پيشينة تاريخي تجربة ديني    79
اقسام تجربة ديني   ………… 83
ديدگاههاي مختلف در مورد انواع تجربه‌هاي ديني ………… 86
ـ تجربة ديني نوعي احساس است  …… 86
ـ تجربة‌ ديني نوعي تجربة مبتني بر ادراك حسي است  … 95
ـ تجربة ديني ارائه نوعي تبيين مافوق طبيعي است  ……… 98
نمونه‌هاي تجربة ديني …… 104
آيا تجربه‌هاي ديني هستة مشتركي دارند  118
تجربه‌هاي عرفاني ………… 120
ـ آيا تجارب عرفاني معرفت‌زا است … 131

آيا تجربة‌ ديني مي‌تواند اعتقاد ديني را توجيه كند ………… 135
فصل سوم
نگاهي نقادانه به موضوع … 149
ـ تقدم شرك بر يكتا پرستي…………… 164
ـ موهوم پنداري باورهاي ديني  ……… 165
ـ گناه نخستين…………… 166
ـ خداي پدرگونه  ……… 167
ـ مفهوم جنسيت   ……… 168
ـ تعميم ناروا  …………… 170
فهرست منابع و مآخذ (فارسي) ……… 180
فهرست منابع و مآخذ (انگليسي) …… 184
چكيده انگليسي…………… 185