دانشكده علوم انساني و اجتماعي

عنوان مقاله:
معرفي مدل سرآمدي بنياد اروپايي مديريت كيفيت
Excellence Model )            )
مقدمه

رهبري و مديريت سازمانها در كشورمان با چالت‌هاي فراواني روبروست شمارش معكوس براي پيوستن ما به منظومه تجارت جهاني آغاز شده است پيوستي كه چندان نيز از روي اختيار نيست. چشم‌هاي خبرگان صنعت و اقتصاد اين خاك نگران آثار اين پيوستن است. آيا سازمان‌هاي صنعتي ما توان رقابت در اين فضا را دارند؟ در چه معيارهايي ضعيف هستيم؟ سازمان ما چگونه بايد باشد تا در رقابت پيروز ميدان باشيم؟ تفاوت سازمان ما با يك سازمان سرآمد درمقياس جهاني چيست؟

اين ها همان سوال‌هايي است كه در كشورهاي صنعتي و پيشرفته امروز، سالها قبل و در دوران ركود اقتصاد جهاني مطرح شد. كشورهايي نظير: ژاپن،آمريكا  كشورهاي اروپايي اين سوالات را طرح كردند و كوشيدند كه الگويي از يك سازمان موفق و سرآمد ارايه كنند. سازماني كه نيازهاي اصلي جامعه را به بهترين نحو برآورده مي‌كند و در اين راه سرآمد ديگر سازمانهاست. به الگوهايي كه از اين سازمان ها ارايه گرديد مدل‌هاي سرآمدي كسب و كار مي‌گويند كه به ادعاي بسياري از صاحب نظران نقش اساسي در جهت گيري صحيح سازمان‌هاي تجاري در اين كشورها داشته است( گر چه حوزه عمل بعضي از اين مدل ها وسيع تر از حوزه تجارت است  و مثلاً در حوزه‌هاي آموزش و بهداشت نيز استفاده مي‌شود.) اين مدلها الگويي از يك سازمان ارايه مي‌كنند كه در ايده و عمل سرآمد سازمان‌هاي ديگر است و نشان مي‌دهد براي رشد و سرآمدي چه تغييراتي در اجزاء سازمان بايد انجام شود.

مقدمه     1
فصل اول: پيشينه تاريخي
تاريخچه مدلها     5
تكامل تدريجي مدلها     9
مزاياي به كارگيري مدلها    12
مباني جايزه ها    14
مدل ادوارد دمينگ    17
مدل مالكولم بالدريج    19
مدل بنياد اروپايي مديريت كيفيت ((EFQM    21
ساختار و چارچوب معيارهاي مدل سرآمدي EFQM    24
مقايسه سه مدل     25
مقايسه مدلهاي تعالي سازماني با ISO9000    27
مدل ملي     29
فصل دوم : مفاهيم بنيادين سرآمدي
تشريح مفاهيم بنيادين سرآمدي در مدل EFQM    33
معرفي مفاهيم    34
سطوح مختلف سرآمدي در مفاهيم بنيادين مدلEFQM    44
فصل سوم: معيارها و زير معيارها
ساختار مدل EFQM    48
ارتباط ميان مفاهيم بنيادين سرآمدي و مدل سرآمدي    86
فصل چهارم: خود ارزيابي
خودارزيابي در مدل EFQM     88
فرايند عمومي‌خود ارزيابي    89
رهيافتهاي خود ارزيابي در مدل EFQM    92
رهيافت پرسشنامه     92
مزاياي رهيافت پرسشنامه    92
معايب رهيافت پرسشنامه    93
رهيافت نمودار ماتريسي    93
مزاياي رهيافت نمودار ماتريسي    95
معايب رهيافت نمودار ماتريسي    96
رهيافت كارگاه    96
ملاحظاتي در مورد مراحل خودارزيابي ( با استفاده از رهيافت كارگاه)
براي هر كدام از 32 زير معيار مدل EFQM    99
مزاياي رهيافت كارگاه    99
معايب رهيافت كارگاه    100
رهيافت پروفرما    101
مزاياي رهيافت پروفرما    102
معايب رهيافت پروفرما    103
رهيافت شبيه سازي فرآيند اخذ جايزه    103
مزاياي رهيافت شبيه سازي فرايند اخذ جايزه    107
معايب رهيافت شبيه سازي فرايند اخذ جايزه    107
مقايسه بين رهيافتهاي مختلف و انتخاب مناسب ترين رهيافتها    108
تعيين نقاط قوت و حوزه‌هاي نيازمند بهبود و نقش امتياز دهي    111
خلاصه فرايند امتيازدهي     114
پيشنهادهايي براي انجام خود ارزيابي در سازمانهاي ايراني    116
فصل پنجم: سطوح سرآمدي
سطوح سرآمدي در مدل EFQM و فرايند دريافت جايزه    119
فصل ششم : اركان
ساختار    124
شوراي سياستگذاري    125
كميته راهبردي    127
كميته علمي‌    131
كميته داوري    133
مجري طرح    135
پيوستها
پيوست شماره 1: نحوه امتياز دهي در ارزيابي     138
پيوست شماره 2: پرسشنامه خود ارزيابي براي مدل EFQM    141
پيوست شماره 3: فرم شماره 1 – درخواست گواهينامه    171
پيوست شماره 4: فرم شماره 2- درخواست تقديرنامه    175
پيوست شماره 5: فرم شماره 3- درخواست تنديس    179
منابع و مأخذ    183

منابع و مآخذ

– نجمي، منوچهر و حسيني ، سيروس (1382) ، “مدل سرآمدي EFQM از ايده تا عمل” مؤسسه مطالعات و بهره وري منابع انساني ،‌تهران.

– در مسير تعالي، ويژه نامه نخستين همايش تعالي سازماني (1382) ، مؤسسه مطالعات و بهره وري منابع انساني، تهران.

– كتابچه ارزيابي (1384) ، مؤسسه مطالعات و بهره وري منابع انساني ، تهران.

– راهنماي متقاضيان (1384)، مؤسسه مطالعات و بهره وري منابع انساني، تهران.